(1795-1839)

  

Thánh Andrê Tông Đồ, môn đệ đầu tiên của Chúa Giêsu, người đă đến xem thấy Chúa và đă cảm nghiệm được Chúa ngay từ giây phút ban đầu. Ngài đă say mê Chúa và đă chọn Chúa làm lư tưởng đời ḿnh. Đúng là Ngài đă như vớ được kho tàng quá lớn, đă "trúng" Chúa như trúng độc đắc, nên tất cả những giá trị khác đă trở thành rác rưởi như tâm t́nh của Thánh Phaolô trong thư gửi giáo đoàn Philipphê (3:8).

 

Giáo Hội Việt Nam có thày giảng Andrê Phú Yên người chứng thứ nhất, th́ cũng hănh diện có thánh Andrê Dũng Lạc đứng đầu sổ đại diện cho Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, làm chứng đă nếm được Chúa ngon ngọt chừng nào và chỉ lối cho chúng ta.

 

Tên thật Ngài là Trần An Dũng, sinh khoảng năm 1795 tại Bắc Ninh trong một gia đ́nh ngoại giáo. Năm 12 tuổi cậu Dũng được về Hà Nội học đạo, được rửa tội và sau đó đi tu vào chủng viện. Ngài rất thông minh và có trí nhớ lạ lùng. Sau 8 năm theo học tại chủng viện Kẻ Vĩnh, Ngài được làm Thầy Giảng, và 10 năm sau được thụ phong linh mục ngày 15/3/1823 lúc 28 tuổi.

 

Linh mục Trần An Dũng sống đời mục tử thật thánh thiện và gương mẫu. Ngài rất thương yêu giáo dân và giảng đạo sốt sắng, nên ai cũng quí mến. Đời sống nội tâm của Ngài thật sâu xa, ăn mặc đơn sơ, giữ chay các ngày thứ tư và thứ sáu, và rất thương người nghèo khó.

 

Năm 1835 Cha Dũng bị bắt lần thứ nhất, nhưng giáo dân thương mến đưa tiền chuộc nên cha được tha về. Cha phải đổi tên là Lạc để dễ ẩn trốn. Bốn năm sau, vào ngày 10/11/1839 Cha Lạc bị bắt lần nữa trên đường đi Kẻ Sen. Giáo dân lại chạy tiền chuộc Cha về để có người lo phần thiêng liêng cho họ. Nhưng trên đường về, Ngài lại bị chận bắt lần nữa. Ngài nhận ḿnh là đạo trưởng (linh mục), nên bị bắt trói ngay và phải đeo gông vào cổ. Lần này giáo dân cũng xin chuộc Cha nữa:

 

- "Thưa Cha, Cha chịu chết th́ một ḿnh Cha lên thiên đàng, mà nếu Cha c̣n ở lại th́ giáo dân chúng con được nhờ, vậy xin Cha nghĩ lại."

 

Nhưng Cha Dũng Lạc đă nói với họ:

 

- "Tôi bị bắt lần này là lần thứ ba, th́ đó là ư Chúa rồi. Anh em đừng mất tiền chuộc tôi làm ǵ."

 

Quan huyện rất thương mến Cha và muốn cứu Cha:

 

- "Thầy đạo, Thầy biết nhiều chữ nghĩa và c̣n trẻ nữa th́ tại sao lại muốn chết, có phải là uổng không ? Hăy tin tôi đi, nhắm mắt lại và bước qua thánh giá, hoặc là chỉ giả vờ đi ṿng quanh, nếu Thầy muốn th́ để cho lính của tôi khiêng Thầy qua, tôi sẽ làm án tha ngay."

 

Cha Dũng Lạc dơng dạc trả lời:

 

- "Tôi không bao giờ làm như thế. Hăy khép án tôi phải cắt trăm mảnh th́ hơn."

 

Không lay chuyển được cha, quan huyện làm tờ tŕnh vua là bắt được cha ở ngoài ruộng để không ai bị liên lụy v́ tội chứa chấp đạo trưởng. Để tỏ ḷng biết ơn, cha nói người nhà mang quà biếu quan huyện.

 

Giáo dân thương mến đến thăm viếng khóc lóc th́ cha khuyên bảo:

 

- "Tôi biết ơn anh chị em lắm. Xin hăy về giữ đạo như tôi c̣n ở giữa anh chị em. Đừng than khóc nữa!"

 

Trong tù, cha viết thư cho Đức Cha tỏ ḷng biết ơn Đức Cha và các vị thừa sai. Nhờ các ngài mà cha được đức tin và được thương yêu lo lắng. Và cha cam kết với Đức Cha một ḷng trung kiên "vững mạnh như núi Thái".

 

Bị tra khảo ba lần, cha Lạc vẫn một ḷng cương quyết, nên quan đă làm án xử chém đầu ngày 21/12/1839 tại pháp trường Ô Cầu Giấy.

 

Linh Mục Trần Cao Tường biên soạn